Sự phát triển về số lượng cũng như chất lượng của hệ thống các DN đã tạo cho nền kinh tế của Phú Thọ có sự chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tăng nhanh tỷ trọng kinh tế công nghiệp, thương mại, dịch vụ, giảm tỷ trọng kinh tế nông, lâm nghiệp. Đến nay GDP ngành công nghiệp của tỉnh chiếm 38%, thương mại, dịch vụ 35% nông nghiệp 27%. Sản xuất công nghiệp liên tục phát triển và đạt được nhịp độ tăng trưởng khá với tốc độ trung bình khoảng 16% năm, góp phần đưa GDP đầu người có mức tăng trưởng bình quân 8%/năm.

 

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của kinh tế công nghiệp còn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế, nguyên nhân là do phần lớn các DN trên địa bàn tỉnh là các DN vừa và nhỏ, nguồn vốn còn hạn hẹp dẫn tới việc đầu tư công nghệ lạc hậu, không đồng bộ, gây thất thoát lớn về tài nguyên, năng lượng cũng như các nguyên, vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của DN. Cụ thể, về xử lý môi trường, các sản phẩm thừa không được tận thu để đưa vào quy trình tái sản xuất, gây lãng phí về tài chính, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới sức khoẻ của người lao động và người dân sinh sống.

 

Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, những năm gần đây đã thu hút được trên 200 nhà đầu tư tham gia vào hoạt động khai thác, giá trị sản xuất chiếm 10% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của toàn tỉnh. Song tình trạng thất thoát, lãng phí, ô nhiễm môi trường, mất an toàn lao động vẫn thường xảy ra. Nhiều DN khai thác không đủ phương tiện máy móc, thời gian cấp phép ngắn từ 3-5 năm nên chưa có định hướng chiến lược lâu dài. Công tác quản lý nhà nước còn chưa chặt chẽ, dẫn tới hoạt động khai thác không theo quy trình quy hoạch, không chấp hành nghiêm chỉnh luật tài nguyên môi trường, nhiều địa phương buông lỏng quản lý dẫn tới thực trạng “chảy máu tài nguyên”. Về nguồn nhân lực, phần lớn lao động chưa được đào tạo chuyên sâu để có trình độ tay nghề cao, tạo ra các sản phẩm có hàm lượng chất xám, có khả năng cạnh tranh tốt không chỉ ở thị trường trong nước mà còn chiếm lĩnh thị phần ở nước ngoài.

 

Trước thực trạng trên, DN trong tỉnh đã nhận thức rõ những lợi ích của việc áp dụng quy trình sản xuất sạch, tiết kiệm các nguồn tài nguyên năng lượng có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh giá vật tư, nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất luôn có sự biến động theo chiều hướng tăng cao. Nhiều DN đã mạnh dạn đầu tư đổi mới hệ thống dây chuyền công nghệ, xây dựng các giải pháp tiết kiệm nguồn tài nguyên, năng lượng, các chi phí hạch toán vào giá thành sản phẩm, nhưng nguồn vốn đầu tư còn hạn chế, nên DN rất cần được sự quan tâm hơn nữa của nhà nước.

 

Nhằm tăng cường khả năng áp dụng chương trình sản xuất sạch trong sản xuất công nghiệp và các cơ sở chế biến, Sở Công Thương Phú Thọ đã xây dựng 3 nhóm giải pháp. Trong đó tập trung thường xuyên tuyên truyền, tư vấn để các DN, các cơ sở chế biến nhận thức sâu sắc việc áp dụng chương trình sản xuất sạch hơn vừa là trách nhiệm, vừa là nghĩa vụ, bảo đảm được lợi ích cho DN (vì tiết kiệm được các chi phí tiêu hao năng lượng, nguyên liệu vật tư đầu vào). Từ đó, làm hạ giá thành sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh của DN, đồng thời hạn chế giảm thiểu các chất thải trong quá trình sản xuất, gây ô nhiễm môi trường.

 

Đẩy mạnh công tác đầu tư đổi mới thiết bị khoa học công nghệ, có sự định hướng để DN lựa chọn lĩnh vực đầu tư phù hợp với những khâu có tính đột phá trong công tác nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu các chất thải gây ô nhiễm môi trường, cũng như tiết kiệm nguồn tài nguyên năng lượng. Đối với các DN vừa và nhỏ khó khăn về nguồn vốn, cần được quan tâm để vay vốn ưu đãi với lãi suất thấp, có chính sách hỗ trợ kịp thời.

 

Về góc độ quản lý nhà nước, cần tăng cường công tác rà soát, đánh giá hiện trạng công nghệ sản xuất của từng DN, xử phạt nghiêm minh đối với các DN, các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Đặc biệt, trong quá trình thẩm định cấp phép đầu tư mới, các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan nghiên cứu khoa học cần tăng cường công tác kiểm tra, và đánh giá chất lượng dây chuyền công nghệ, tránh tình trạng nhập khẩu các phương tiện máy móc cũ, công nghệ lạc hậu gây lãng phí về tài chính và tác động xấu đến môi trường.

 

Có thể nói, mở rộng áp dụng sản xuất sạch hơn trong công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp là một yêu cầu cấp thiết trong tiến trình phát triển kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, trình độ khoa học công nghệ của các cơ sở trên địa bàn tỉnh thấp, nên trong quá trình triển khai thực hiện cần phải coi trọng các yếu tố lịch sử. Từ thực tế khảo sát đánh giá hiện trạng của các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các cơ quan quản lý nhà nước cần xây dựng một lộ trình triển khai cụ thể trong từng giai đoạn, từng lĩnh vực. Có như vậy chương trình sản xuất sạch hơn trong công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp mới được triển khai một cách đồng bộ, bảo đảm tính khoa học đáp ứng những yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.